शेतकर्‍याला सुवर्णकमळ नाही तर सुवर्णकणीस तरी द्या  – eNavakal
रविवार विशेष लेख

शेतकर्‍याला सुवर्णकमळ नाही तर सुवर्णकणीस तरी द्या 

लक्ष्मीकांत जोशी –  कोणतेही पुरस्कार हे केवळ प्रोत्साहनासाठी असतात. परंतु अलिकडे हे पुरस्कार अहंकारग्रस्त झाल्याचे पाहायला मिळते. त्यातही सरकारकडून दिले जाणारे पुरस्कार जणुकाही सरकार आपल्यावर उपकार करीत आहे अशा आविर्भावात स्वीकारले किंवा नाकारले जातात. अखिल भारतीय स्तरावर दिल्या गेलेल्या पुरस्कारांबाबत असाच प्रकार अलिकडे पाहायला मिळाला. पुरस्कार राष्ट्रपतींच्या हस्तेच घेण्याचा काही चित्रपट कलावंतांचा आग्रह हा याच अहंकाराचा उत्कृष्ट नमुना होता. सुवर्णकमळ आणि अन्य काही पुरस्कार दरवर्षी वितरित केले जातात. ते आपल्याला राष्ट्रपतींच्या हस्तेच मिळावे असा आग्रह या कलाकारांनी व्यक्त करून एकूणच आपल्या क्षेत्राचे मोठेच मनोरंजन करून घेतले. एकीकडे रसिक किंवा प्रेक्षक हाच आपला मायबाप आहे. असे विधान ही कलाकार मंडळी नेहमी करीत असतात. दुसरीकडे मात्र मिळालेला पुरस्कार हा मायबाप राष्ट्रपतींकडूनच मिळाला पाहिजे. ही त्यांची भूमिका दुटप्पीपणाची किंबहुना स्वतःचीच फसवणूक करणारी म्हणायला हवी. आपल्या कलेला जर रसिकांकडून आणि प्रेक्षकांकडून मनमोकळी दाद मिळत असेल तर ती दादच त्यांच्यासाठी सर्वात मोठा पुरस्कार असते आणि त्यांच्याच कृपेमुळे त्यांच्या कलेचा सन्मान होतो. खरे तर अशावेळी एखाद्या सामान्य प्रेक्षकाच्या हातून आपल्याला पुरस्कार मिळावा इतके औदार्य किंवा मोठेपणा एकाही कलाकाराकडून व्यक्त होत नाही. याचाच अर्थ त्यांच्या या कलेविषयी त्यांच्याच मनामध्ये नकळत अहंकार जोपासला जात असतो. आणि आपण कलाकार आहोत म्हणजे आपला सर्व बाजूंनीच सन्मान झाला पाहिजे. हा त्यांचा आग्रह कलाकार या भूमिकेवरही अन्याय करणारा ठरतो. राष्ट्रपतींनीच पुरस्कार द्यावा आम्ही सांस्कृतिक मंत्र्यांकडून तो स्वीकारणार नाही. असा अहंकारी रंगमंचीय प्रयोग नुकताच दिल्लीमध्ये घडून गेला. खरे तर भारतामध्ये मनोरंजन किंवा नाट्यचित्रपट क्षेत्राला जे काही अवाजवी महत्व प्राप्त झाले आहे. त्याचा हा परिणाम ठरतो. त्या क्षेत्रातील कलाकारांना राष्ट्रीय पातळीवर पुरस्कार मिळतात राज्यपातळीवर पुरस्कार मिळतात. एरवीसुध्दा अनेक प्रसार माध्यमांकडून टीव्ही चॅनल्सकडून या कलाकारांवर पुरस्कारांची खैरात होत असते. इतके हे क्षेत्र समाजजीवनाचा अनिवार्य भाग आहे का असा विचार करण्याची वेळ आली आहे. या क्षेत्राचे इतके भरमसाठ कौतुक होण्याचे कारण काय?

वस्तुतः आपल्या देशामध्ये इतर अनेक क्षेत्रे आहेत की ज्यांचा खरोखर समाजजीवनाला उपयोग होतो. त्यामध्ये कृषीक्षेत्र , विज्ञानतंत्रज्ञान क्षेत्र, शिक्षण क्षेत्र एवढेच नव्हे तर आपल्या घरावर तुळशीपत्र ठेवून अनेक प्रकारच्या हालअपेष्टा सोसत सामाजिक कार्य करणार्‍यांचे एक मोठे क्षेत्र भारतामध्ये आहे. परंतु यापैकी कोणाचेही इतक्या मोठ्या प्रमाणावर राष्ट्रीय किंवा राज्यपातळीवर कौतुक केले जात नाही. प्रोत्साहनही दिले जात नाही. भारत हा खरे तर कृषीप्रधान देश आहे. इथला शेतकरी राब राब राबून संपूर्ण देशाची अन्नधान्याची गरज पूर्ण करतो अनेक नवनवीन उत्पादने घेण्याचा तो प्रयोग करीत असतो. त्याच्या या कार्याची दखल राष्ट्रीय पातळीवर कधीच घेतली जात नाही. दरवर्षी अखिल भारतीय स्तरावर चित्रपट महोत्सव घडवला जातो. राज्यपातळीवरही असेमहोत्सव भरत असतात. परंतु या कृषीप्रधान देशात अखिल भारतीय स्तरावर कृषीमहोत्सव भरला आहे. असे कधीही ऐकिवात येत नाही. उत्कृष्ट चित्रपटाला सुवर्णकमळ बहाल केले जाते. पण उत्कृष्ट शेती करणार्‍याला सुवर्णाची कवडीदेखील मिळत नाही. शेतीप्रधान देशात शेतकर्‍याचा सन्मान नाही. पण केवळ मनोरंजनाचे बुडबुडे फोडणार्‍या कलाकारांना मात्र खिरापतीसारखे पुरस्कार दिले जातात हा प्रचंड मोठा विरोधाभास ठरतो. खरे तर देशभरातील सर्व प्रांतांमधल्या किमान दोन तीन शेतकर्‍यांचा राष्ट्रपतींच्या हस्ते सुवर्णकमळ नाही तर सुवर्णकणिस देऊन सत्कार व्हायला  हवा. हा आपल्या देशातील सरकारी कार्यपध्दतीचा नमुना म्हणावा लागतो. कोणत्या क्षेत्राला प्राधान्य दिले पाहिजे. कोणत्या क्षेत्राला प्रोत्साहन दिले पाहिजे. याचे तारतम्य बाळगले जात नाही. विज्ञान तंत्रज्ञान क्षेत्रातसुध्दा फार मोठी भरीव कामगिरी होत असते. आपल्या आयुष्यातील निम्म्े काळ संशोधनामध्ये घालवून जागतिक स्तरावर मान्यता मिळवणारे तरुण भारतामध्ये आहेत. किंवा ज्यांनी अनेक नवे सिध्दांत मांडून या क्षेत्रामध्ये मोलाची भर घातली असे अनेक शास्रज्ञ आणि तंत्रज्ञ आपल्या देशात आहेत. त्यांचादेखील कधीही सुवर्ण पुरस्काराने सन्मान होत नाही.

समाजात तळागाळातल्या लोकांसाठी आयुष्य वेचणार्‍यांची तर दखलही घेतली जात नाही. याउलट दरवर्षी न ुचुकता प्रचंड गाजावाजा करत राष्ट्रीय पातळीवर आणि राज्य पातळीवर चित्रपट नाट्य महोत्सव भरवले जातात त्यातल्या कलाकारांना येण्याजाण्यापासून ते त्यांच्या निवासापर्यंतचा सर्व खर्च दिला जातो. या महोत्सवांसाठी त्यांची शाही बडदास्तच ठेवली जाते. असे अनाठायी महत्व या क्षेत्राला दिले गेले. अतिलाडाचा परिणाम आता दिसू लागला आहे आणि मग आम्हाला कोणाच्या हस्ते पुरस्कार द्यायचे हेसुध्दा आम्हीच ठरवू. अशा प्रकारच्या अहंकाराचे प्रदर्शन घडविण्यापर्यंत त्यांची मजल गेली आहे. खरे तर या भूमिकेने त्यांनी कलाकार या शब्दाची व्याख्याच बदलून टाकली. ते न कलाकार झाल्यासारखे वाटत आहे. सरकारतर्फे दिल्या जाणार्‍या पद्मपुरस्कारांमध्येसुध्दा चाळीस टक्क्यापेक्षाजास्त लोक चित्रपट नाट्यक्षेत्रातले असतात. एखादादुसरा शेतकरी किंवा शास्रज्ञ पाहायला मिळतो. यावरून राज्यकर्त्यांनी काहीतरी बोध घेतला पाहिजे. आपल्या देशाला खर्‍या अर्थाने विकासाची दिशा देणारे किंवा सामान्य जनतेच्या दैनंदिन जीवनात साहाय्यभूत ठरणारी जी क्षेत्रे आहेत त्यातील उल्लेखनीय काम करणार्‍यांना प्रोत्साहन देण्याचे धोरण त्यांनी स्वीकारले पाहिजे. चित्रपट नाट्य क्षेत्राचा किंवा क्रिकेट क्षेत्राचा होणारा अति उदो उदो आत गांभिर्याने कमी करण्याची वेळ आलेली आहे.

Sharing is caring!

You may also like

Read More

post-image
आघाडीच्या बातम्या देश

मध्यप्रदेशात कमलनाथ तर राजस्थानमध्ये अशोक गहलोत मुख्यमंत्री?

नवी दिल्ली – नुकत्याच पार पडलेल्या विधानसभा निवडणुकांमध्ये कॉंग्रेसला पाच पैकी तीन राज्यात भरघोस यश मिळाले. मात्र, राजस्थान आणि मध्यप्रदेशमध्ये कोण होणार मुख्यमंत्री? यावरून...
Read More
post-image
लेख

वृत्तविहार : पराभवामुळे शेतकऱ्यांची आठवण

लोकसभा निवडणुकीतील पराभवानंतर भारतीय जनता पार्टीची झोप उडालेली दिसते. एक दोन नव्हे तर तीनही राज्यांमध्ये सपाटून मार खावा लागल्यामुळे हा पराभव त्यांनी बराच मनावर...
Read More
post-image
आघाडीच्या बातम्या क्रीडा

भारतीय हॉकी संघ पराभूत

भुवनेश्वर – विश्वचषक हॉकी स्पर्धेत यजमान भारतीय संघाचे उपांत्य फेरीत प्रवेश करण्याचे स्वप्न भंग पावले. उपांत्यपूर्व फेरीच्या लढतीत बलाढ्य हॉलंडने अटीतटीच्या सामन्यात भारताचा 2-1...
Read More
post-image
आघाडीच्या बातम्या देश

सचिन पायलट यांच्या समर्थकांकडून रास्तारोको

जयपूर – राजस्थानात कॉंग्रेस पक्षाला पूर्ण बहुमत मिळाल्यानंतर सचिन पायलट यांना मुख्यमंत्री करण्याच्या मागण्यासाठी आक्रमक झालेल्या समर्थकांनी आज सायंकाळी करौली येथे रास्तारोको केला. तसेच...
Read More
post-image
आघाडीच्या बातम्या देश

उर्जित पटेल यांनी राजीनामा द्यायला केला उशीर – पी. चिदंबरम

नवी दिल्ली – आरबीआयचे माजी गव्हर्नर उर्जित पटेल यांनी राजीनामा द्यायला उशीर केला. नोटबंदिच्याच दिवशी म्हणजे ९ नोव्हेंबर रोजीच राजीनामा दिला असता तर सरकारच...
Read More