भारत कॅनडा संबंधांमधील खलिस्तान प्रश्न – eNavakal
रविवार विशेष लेख

भारत कॅनडा संबंधांमधील खलिस्तान प्रश्न

प्रकाश गुजर  – भारत आणि कॅनडा या दोन देशांमधील संबंध हे खूप वर्षांपासून असून त्यांची स्थिती  ’जैसे थे’ आहे. यामध्ये कोणताही बिघाड झाला नसला तरीही कोणताही सुधारही झाला नाही. आज भारतामधील एक मोठा वर्ग कॅनडा येथे शिकण्यासाठी किंवा रोजगार मिळवण्यासाठी जातो, तसेच भारतीय वंशाच्या लोकांना कॅनडाच्या राजकारणामध्ये एक विशेष स्थान आहे. २०१८ सालच्या आकडेवारी नुसार १ लाखाहून अधिक भारतीय विद्यार्थी कॅनडामध्ये शिकण्यासाठी गेले. तरीही भारताने आर्थिकदृष्या कॅनडाला महत्वाचे स्थान अद्याप दिलेले नाही. तसेच भारत आणि कॅनडामध्ये खलिस्थानचा प्रश्न उदभवला कुठून या बाबत अनेकांना प्रश्न निर्माण झाला असेल. यासाठी खलिस्तान मागणी संकल्पना जाणून घेणे आवश्यक आहे. या देश तोडणाऱ्या संकल्पनांना बाहेरील देशातून मिळणाऱ्या छुप्या मदतीची माहिती ई-नवाकाळ वाचकांसाठी घेऊन आला आहे.

कॅनडाचे महत्व :– (भौगोलिक स्थिती, लोकसंख्या)

दोन देशांमधील संबंध जाणून घेण्याअगोदर त्याची भौगोलिक स्थान आणि तेथील लोकसंख्येची माहिती जाणून घेणे आवश्यक आहे. कॅनडा हा देश जगातील दुसऱ्या क्रमांकाचा मोठा देश असून त्याची सीमा युएसएला (युनायटेड स्टेट ऑफ अमेरिका) लागून आहे. या देशाशेजारी अटलांटिक, पॅसिफीक आणि आर्टिक असे तीन महासागर आहेत. ग्रीनलँड आणि कॅनडा देशांमध्ये बॅफिन बे आहे. येथे नैसर्गिक साधनसंपत्तीचे साठे असल्यामुळे कॅनडा आणि अमेरिका यांमध्ये याबाबत वाद सुरु असतात. येथे नॅच्युरल गॅस, तेल, युरेनियमचेही साठे येथे आढळतात. या व्यतिरीक्त कॅनडा हा कॉमन हेल्थ नेशन , नाटो, जी7, नाफ्टा या संघटनांमधील महत्वाच्या सदस्यांपैकी एक आहे.

कॅनडाच्या एकूण लोकसंख्येतील ६७ % नागरिक ही ख्रिस्ती धर्माचे आहे तर २४ % नागरीक कोणताच धर्म मानत नाहीत. देशाच्या एकूण लोकसंख्येपैकी ३ %लोकसंख्या ही भारतीय वंशाची आहे. या मध्ये ३.३% मुस्लिम, १% ज्यु, १.१% बुद्धीष्ट, १.५% हिंदू आणि १.४% शिख आहेत.

कॅनडा आणि भारतातील संबध :– (शिक्षण, रोजगार, व्यापार आणि करार)           

शिक्षण आणि नोकरीसाठी नेहेमीच कॅनडा देशाने नेहेमीच भारतीयांना आकर्षित केले आहे. दरवर्षी मोठ्या प्रमाणावर भारतीय विद्यार्थी कॅनडात शिकण्यासाठी जातात व यातील बहूसंख्य विद्यार्थी तेथेच राहतात. भारतामध्ये गुंतवणूक करणाऱ्यांच्या यादीत कॅनडाचा २३ वा क्रमांक लागतो आहे. मागील १७ वर्षांपासून यामध्ये काही सुधारणा झाली नाही. या आर्थिक वर्षात भारत आणि कॅनडामध्ये 5.62 अब्जांचा आर्थिक व्यवाहार झाला आहे ज्यामध्ये 3.65 अब्जांची आयात झाली आणि 2.97 अब्जांची निर्यात झाली आहे. तसेच 2010 साली या दोन देशांमध्ये न्युक्लीअर कॉर्पोरेशन करार झाला.

खलिस्तान प्रश्न :– (पार्श्वभूमी आणि पडसाद)

भारताच्या स्वातंत्र्या नंतर भारत आणि पाकिस्तान वेगळा करण्याची संकल्पना मांडण्यात आली होती. पाकिस्तान आणि बांग्लादेश यांच्या विभाजणाच्या पार्श्वभूमीवर ही संकल्पना मांडण्यात आली. भारत पाकिस्तान विभागल्यानंतर पंजाब प्रांताचेही दोन तुकडे झाले. यामधील अर्धा भाग भारतात तर उर्वरीत भाग पाकिस्तानात समावेश करण्यात आला. त्यावेळी काही शीख लोकांनी शीखांसाठी ही वेगळा देश असावा अशी संकल्पना मांडली होती. खलिस्तानचा अर्थ शुद्ध स्थान असा होतो. डॉ. विरसिंग भट्टी यांनी ही संकल्पना मांडली होती. खलिस्तानची राजधानी म्हणून लाहोरची मागणी करण्यात आली. त्यावेळी पाकिस्तानच्या बेनजीर भुत्तो यांनी लहोर देण्यास नकार दिला तसेच भारताला खलिस्तान चळवळ बंद करण्यासाठी सांगितले होते. खलिस्तानचा प्रश्न पेटल्या नंतर पंजाब प्रांतात दंगल ही झाली होती. या नंतर पंजाबमध्ये 1980 मध्ये ऑपरेशन ब्ल्यू स्टार ही झाले. याच दंग्यानंतर 23 जुन 1985 रोजी कॅनडा येथून भारतात उड्डाण करणाऱ्या विमानामध्येही बॉम्बस्फोट करण्यात आला. या दुर्घटनेत 329 नागरिक मारले गेले.

कॅनडीयन भारतीयांची खलिस्तानच्या प्रश्नांवर असलेली भूमिका : –

युएसए, युके आणि कॅनडा देशांमध्ये सद्यस्थितीत मोठ्या प्रमाणावर शीख समुदाय रहातो. या शीखांमध्ये खलिस्तान मागणीला पाठिंबा देणारे शीखांची संख्या जास्त आहे. नुकतेच भारत भेटीसाठी आलेले कॅनडाचे प्रधान मंत्री जस्टीन त्रूदो यांच्या पत्नी सह भारतात आतंकवादी घोषित केलेल्या जसपाल अटवाल याचा फोटो आल्यामुळे कॅनडाचे सरकार खलिस्तान मोहिमेला छुपा पाठिंबा देत असल्याचा संशय व्यक्त केला जात आहे. जसपाल अटवालचे संबंध इंटरनॅशनल शीख युथ फाऊंडेशन, बब्बर खालसा इंटरनॅशनल आणि खालसा टायगर फोर्स या संघटनांशी असल्याचे पुरावे देण्यात आले होते.

कॅनडाच्या राजकारणात भारतीय शीखांना महत्वाचे स्थान आहे. यामध्ये असलेले बहुतेक शीख हे खलिस्तान मोहिमेला पाठिंबा देणारे आहेत. आपली खुर्ची वाचवण्यासाठी तेथील नेत्यांना ही भूमिका घ्यावी लागत आहे. त्यामुळे खलिस्तानचा प्रश्न पुन्हा कधीही उपस्थित होण्याची भिती कायम आहे.

 

Sharing is caring!

You may also like

Read More

post-image
आघाडीच्या बातम्या देश

सीआयडीचे निर्माते बिजेंद्र पाल सिंह ‘एफटीआयआय’च्या अध्यक्षपदी

पुणे – ‘फिल्म अॅँँड टेलिव्हिजन इन्स्टिट्युट ऑफ इंडिया’च्या अध्यक्षपदाचा बॉलीवूडचे ज्येष्ठ अभिनेते अनुपम खेर यांनी राजीनामा दिल्यानंतर हे पद रिक्त होते. आता या पदावर...
Read More
post-image
आघाडीच्या बातम्या देश

मध्यप्रदेशात कमलनाथ तर राजस्थानमध्ये अशोक गहलोत मुख्यमंत्री?

नवी दिल्ली – नुकत्याच पार पडलेल्या विधानसभा निवडणुकांमध्ये कॉंग्रेसला पाच पैकी तीन राज्यात भरघोस यश मिळाले. मात्र, राजस्थान आणि मध्यप्रदेशमध्ये कोण होणार मुख्यमंत्री? यावरून...
Read More
post-image
लेख

वृत्तविहार : पराभवामुळे शेतकऱ्यांची आठवण

लोकसभा निवडणुकीतील पराभवानंतर भारतीय जनता पार्टीची झोप उडालेली दिसते. एक दोन नव्हे तर तीनही राज्यांमध्ये सपाटून मार खावा लागल्यामुळे हा पराभव त्यांनी बराच मनावर...
Read More
post-image
आघाडीच्या बातम्या क्रीडा

भारतीय हॉकी संघ पराभूत

भुवनेश्वर – विश्वचषक हॉकी स्पर्धेत यजमान भारतीय संघाचे उपांत्य फेरीत प्रवेश करण्याचे स्वप्न भंग पावले. उपांत्यपूर्व फेरीच्या लढतीत बलाढ्य हॉलंडने अटीतटीच्या सामन्यात भारताचा 2-1...
Read More