भारत कॅनडा संबंधांमधील खलिस्तान प्रश्न – eNavakal
रविवार विशेष लेख

भारत कॅनडा संबंधांमधील खलिस्तान प्रश्न

प्रकाश गुजर  – भारत आणि कॅनडा या दोन देशांमधील संबंध हे खूप वर्षांपासून असून त्यांची स्थिती  ’जैसे थे’ आहे. यामध्ये कोणताही बिघाड झाला नसला तरीही कोणताही सुधारही झाला नाही. आज भारतामधील एक मोठा वर्ग कॅनडा येथे शिकण्यासाठी किंवा रोजगार मिळवण्यासाठी जातो, तसेच भारतीय वंशाच्या लोकांना कॅनडाच्या राजकारणामध्ये एक विशेष स्थान आहे. २०१८ सालच्या आकडेवारी नुसार १ लाखाहून अधिक भारतीय विद्यार्थी कॅनडामध्ये शिकण्यासाठी गेले. तरीही भारताने आर्थिकदृष्या कॅनडाला महत्वाचे स्थान अद्याप दिलेले नाही. तसेच भारत आणि कॅनडामध्ये खलिस्थानचा प्रश्न उदभवला कुठून या बाबत अनेकांना प्रश्न निर्माण झाला असेल. यासाठी खलिस्तान मागणी संकल्पना जाणून घेणे आवश्यक आहे. या देश तोडणाऱ्या संकल्पनांना बाहेरील देशातून मिळणाऱ्या छुप्या मदतीची माहिती ई-नवाकाळ वाचकांसाठी घेऊन आला आहे.

कॅनडाचे महत्व :– (भौगोलिक स्थिती, लोकसंख्या)

दोन देशांमधील संबंध जाणून घेण्याअगोदर त्याची भौगोलिक स्थान आणि तेथील लोकसंख्येची माहिती जाणून घेणे आवश्यक आहे. कॅनडा हा देश जगातील दुसऱ्या क्रमांकाचा मोठा देश असून त्याची सीमा युएसएला (युनायटेड स्टेट ऑफ अमेरिका) लागून आहे. या देशाशेजारी अटलांटिक, पॅसिफीक आणि आर्टिक असे तीन महासागर आहेत. ग्रीनलँड आणि कॅनडा देशांमध्ये बॅफिन बे आहे. येथे नैसर्गिक साधनसंपत्तीचे साठे असल्यामुळे कॅनडा आणि अमेरिका यांमध्ये याबाबत वाद सुरु असतात. येथे नॅच्युरल गॅस, तेल, युरेनियमचेही साठे येथे आढळतात. या व्यतिरीक्त कॅनडा हा कॉमन हेल्थ नेशन , नाटो, जी7, नाफ्टा या संघटनांमधील महत्वाच्या सदस्यांपैकी एक आहे.

कॅनडाच्या एकूण लोकसंख्येतील ६७ % नागरिक ही ख्रिस्ती धर्माचे आहे तर २४ % नागरीक कोणताच धर्म मानत नाहीत. देशाच्या एकूण लोकसंख्येपैकी ३ %लोकसंख्या ही भारतीय वंशाची आहे. या मध्ये ३.३% मुस्लिम, १% ज्यु, १.१% बुद्धीष्ट, १.५% हिंदू आणि १.४% शिख आहेत.

कॅनडा आणि भारतातील संबध :– (शिक्षण, रोजगार, व्यापार आणि करार)           

शिक्षण आणि नोकरीसाठी नेहेमीच कॅनडा देशाने नेहेमीच भारतीयांना आकर्षित केले आहे. दरवर्षी मोठ्या प्रमाणावर भारतीय विद्यार्थी कॅनडात शिकण्यासाठी जातात व यातील बहूसंख्य विद्यार्थी तेथेच राहतात. भारतामध्ये गुंतवणूक करणाऱ्यांच्या यादीत कॅनडाचा २३ वा क्रमांक लागतो आहे. मागील १७ वर्षांपासून यामध्ये काही सुधारणा झाली नाही. या आर्थिक वर्षात भारत आणि कॅनडामध्ये 5.62 अब्जांचा आर्थिक व्यवाहार झाला आहे ज्यामध्ये 3.65 अब्जांची आयात झाली आणि 2.97 अब्जांची निर्यात झाली आहे. तसेच 2010 साली या दोन देशांमध्ये न्युक्लीअर कॉर्पोरेशन करार झाला.

खलिस्तान प्रश्न :– (पार्श्वभूमी आणि पडसाद)

भारताच्या स्वातंत्र्या नंतर भारत आणि पाकिस्तान वेगळा करण्याची संकल्पना मांडण्यात आली होती. पाकिस्तान आणि बांग्लादेश यांच्या विभाजणाच्या पार्श्वभूमीवर ही संकल्पना मांडण्यात आली. भारत पाकिस्तान विभागल्यानंतर पंजाब प्रांताचेही दोन तुकडे झाले. यामधील अर्धा भाग भारतात तर उर्वरीत भाग पाकिस्तानात समावेश करण्यात आला. त्यावेळी काही शीख लोकांनी शीखांसाठी ही वेगळा देश असावा अशी संकल्पना मांडली होती. खलिस्तानचा अर्थ शुद्ध स्थान असा होतो. डॉ. विरसिंग भट्टी यांनी ही संकल्पना मांडली होती. खलिस्तानची राजधानी म्हणून लाहोरची मागणी करण्यात आली. त्यावेळी पाकिस्तानच्या बेनजीर भुत्तो यांनी लहोर देण्यास नकार दिला तसेच भारताला खलिस्तान चळवळ बंद करण्यासाठी सांगितले होते. खलिस्तानचा प्रश्न पेटल्या नंतर पंजाब प्रांतात दंगल ही झाली होती. या नंतर पंजाबमध्ये 1980 मध्ये ऑपरेशन ब्ल्यू स्टार ही झाले. याच दंग्यानंतर 23 जुन 1985 रोजी कॅनडा येथून भारतात उड्डाण करणाऱ्या विमानामध्येही बॉम्बस्फोट करण्यात आला. या दुर्घटनेत 329 नागरिक मारले गेले.

कॅनडीयन भारतीयांची खलिस्तानच्या प्रश्नांवर असलेली भूमिका : –

युएसए, युके आणि कॅनडा देशांमध्ये सद्यस्थितीत मोठ्या प्रमाणावर शीख समुदाय रहातो. या शीखांमध्ये खलिस्तान मागणीला पाठिंबा देणारे शीखांची संख्या जास्त आहे. नुकतेच भारत भेटीसाठी आलेले कॅनडाचे प्रधान मंत्री जस्टीन त्रूदो यांच्या पत्नी सह भारतात आतंकवादी घोषित केलेल्या जसपाल अटवाल याचा फोटो आल्यामुळे कॅनडाचे सरकार खलिस्तान मोहिमेला छुपा पाठिंबा देत असल्याचा संशय व्यक्त केला जात आहे. जसपाल अटवालचे संबंध इंटरनॅशनल शीख युथ फाऊंडेशन, बब्बर खालसा इंटरनॅशनल आणि खालसा टायगर फोर्स या संघटनांशी असल्याचे पुरावे देण्यात आले होते.

कॅनडाच्या राजकारणात भारतीय शीखांना महत्वाचे स्थान आहे. यामध्ये असलेले बहुतेक शीख हे खलिस्तान मोहिमेला पाठिंबा देणारे आहेत. आपली खुर्ची वाचवण्यासाठी तेथील नेत्यांना ही भूमिका घ्यावी लागत आहे. त्यामुळे खलिस्तानचा प्रश्न पुन्हा कधीही उपस्थित होण्याची भिती कायम आहे.

 

Sharing is caring!

You may also like

Read More

post-image
आघाडीच्या बातम्या महाराष्ट्र राजकीय

देवेंद्र फडणवीसच पुन्हा महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री होणार – अमित शहा

मुंबई – भारतीय जनता पक्षाचे राष्ट्रीय अध्यक्ष व केंद्रीय गृहमंत्री अमित शहा आज मुंबईच्या दौऱ्यावर आहेत. यावेळी जनतेशी संवाद साधताना त्यांनी भाजपच्या मुख्यमंत्रिपदाच्या चेहऱ्यावर शिक्कामोर्तब केला. देवेंद्र...
Read More
post-image
आघाडीच्या बातम्या मनोरंजन

‘तुमच्याकडे काही काम नसेल तर मीम्स बनवा’, सोनाक्षीचे ट्रोलर्सना उत्तर

मुंबई – कौन बनेगा करोडपती -11 मध्ये दिलेल्या रामायण या पौराणिक कथेतील प्रश्‍नावरील उत्तरामुळे अभिनेत्री सोनाक्षी सिन्हा हिला सोशल मीडियावर प्रचंड ट्रोल व्हावे लागत...
Read More
post-image
लेख

व्हिएतनाम युद्धाविरोधात उभी राहिलेली अमेरिकेची आघाडीची अभिनेत्री जेन फोंडा

साठ-सत्तरच्या दशकातील अमेरिकेची आघाडीची, सुप्रसिद्ध, नामवंत अभिनेत्री जेन फोंडा एका वेगळ्याच कारणासाठी सगळ्या जगभर ओळखली जाते आणि अमेरिकेतील लाखो लोकांकडून तिच्यावर आजही प्रखर टीका...
Read More
post-image
देश

एव्हरेस्ट सर करणाऱ्या पहिल्या महिलेला गुगलची मानवंदना

नवी दिल्ली – जगप्रसिद्ध गिर्यारोहक आणि माउंट एव्हरेस्ट सर करणाऱ्या पहिल्या महिला जुन्को ताबेई यांची आज 80वी जयंती आहे. यानिमित्ताने गुगलने खास डूडल तयार...
Read More